het WazBus verhaal is in voorbereiding

 

 

 De WaZBus

 

 

 De eerste omnibus naar West aan Zee met Aaike Cupido op de bok

 

Terug naar West a/Zee verhalen

 

 

De geschiedenis van de bus naar West aan Zee              

 

Bron: advweb.nl (Autobus documentatie vereniging), geschreven door Wim Vink

 

 

Tot het begin van de 20e eeuw voorzagen de Terschellingers op allerlei gebied in hun eigen dagelijkse behoeften, er was nauwelijks contact met de vaste wal.

In 1907 kreeg de veerbootmaatschappij Alkmaar Packet van de heer C. Bosman de concessie voor de veerdienst vanaf Harlingen naar de eilanden Vlieland en Terschelling.

Om van West Terschelling naar Oosterend te gaan moest men zich langs een onverharde weg door modder en gedeeltelijk langs het strand van de zgn. Dellewal voortbewegen, wat soms een rit per paard en wagen van wel 4 uur opleverde. Te voet was men dikwijls sneller wanneer men de dijk langs de Terschellinger polder nam.

In 1910 werd de hoofdweg van West-Terschelling tot net voorbij het laatste dorp Oosterend verhard. Toen ook startte de vertegenwoordiger op Terschelling van Alkmaar Packet, de heer Kramer, gelijk met een busdienst tussen de beide uiterste dorpen van het eiland onder de naam Terschellinger Tramdienst. De Terschellinger Tramdienst nam een omnibus over van Alkmaar Packet. Zelf verrichtte Kramer onderweg conducteurdiensten, terwijl hij de heer Aike Cupido als koetsier in dienst nam. Een reis kostte destijds twee kwartjes

 

 de Radarboot "Minister Kraus" verlaat Harlingen

op weg naar Terschelling

 Cupido bussen wachten op de boot op het Havenplein

  in 1931

 

 
Het vervoer was toen lang niet winstgevend en Kramer vroeg de gemeente om een subsidie van fl. 300,-. Het vervoer breidde zich langzaam uit, maar vooral geconcentreerd in de zomermaanden. Daarbuiten was de behoefte stukken lager.
In 1912 nam Aike Cupido op 28 jarige leeftijd van zijn werkgever de omnibusdienst over. In 1914 werd een tweede omnibus aangeschaft. In 1914 werden zo bijna 6000 personen vervoerd. Deze tweede diligence werd bestuurd door zijn vrouw Aatje. Áls motto had hij: de dienst moet altijd doorgaan!  

Het ging de nieuwe ondernemer blijkbaar niet voor de wind, want in 1914 vroeg hij een subsidie aan bij de gemeente, vergezeld van een exploitatierekening met een tekort van fl. 285,-. Hierin zag de plaatselijke overheid blijkbaar redenen om hem 150,- gulden steun te verschaffen.
In de jaren daarna zijn meerder malen verzoek om subsidie geweest, mede gebaseerd op het feit dat Cupido gedurende WO-1 langs de Terschellingse kust gelegerde militairen moest vervoeren.

 

In 1917 werd het eerste Badpaviljoen geopend bij Paal 8 en de diligence heeft toen zeker het Badpaviljoen regelmatig aangedaan om de eilanders en eerste toeristen naar het Badpaviljoen en het strand te brengen.

Het Badpaviljoen was alleen bereikbaar via de zogenaamde Longway, een met schelpen verharde weg van west-Terschelling naarPaal-8. Dit was bij droog en zonnig weer een stoffige bezigheid.

Met steun van de gemeente en zuinig omgaan met de beschikbare middelen wisten Aike en zijn vrouw het bedrijf gaande te houden tot de eerste grote verandering in 1922.

 

In 1922 werd de dienst gemotoriseerd en werd de naam gewijzigd in Autodienst Cupido. Aike Cupido schafte een T-Ford aan met een carrosserie van Jac.Met uit Alkmaar. Op 22 november verscheen deze bus (ab 1) voor het eerst op het eiland en werd gelijk in dienst gesteld. De versterkingsdiensten van en naar de boot werden echter nog met de diligence uitgevoerd met mevrouw Aatje Cupido op de bok. Dat was uiteraard geen situatie die gehandhaafd kon blijven, omdat het verschil in snelheid niet in verhouding was.

 

 

 

 

De eerste T-Ford bus op weg naar het Badpaviljoen in 1923

In 1925 kwam er concurrentie toen ene Huizinga uit Midsland een busdienst startte. In 1928 werd deze busdienst overgenomen door Cupido. Door het opkomende toerisme en stijgende verplaatsingsbehoeften van eilandbewoners nam het aantal reizigers gestaag toe.

 

 

 

 

 

 

 

 

In de jaren 1920 tot de 2e Wereldoorlog was gedurende de maanden juli en augustus de “Badhuisdienst” van West-Terschelling naar het Badhuis in de dienstregeling van Cupido opgenomen. Veelal moest men in Halfweg overstappen op de route West Terschelling - Oosterend. In de tijden dat er geen dienstregeling was naar het Badpaviljoen, kon men zich aanmelden bij Garage Cupido, zoals blijkt uit de Dienstregeling 1938.: “bewoners wonende bij N.V. Noordzeebad en aan de weg Midsland – strand worden voor elke vertrekkende boot tegen bus-tarief opgehaald, indien dienstregeling geen bootaansluiting vermeldt.”

 

 

 

 

 

 

Direct na de oorlog was er nog geen route naar Paal 8. Het Badpavijoen was op bevel van de Duitsers in 1943 afgebroken en een kleine badtent … was in 1946 neergezet.

Vanaf 1957 werd de oude badweg, die van Halfweg naar Paal-8 loopt weer opgeknapt en zelfs geasfalteerd. Via die weg was Paal-8 nu goed bereikbaar.

Vanaf die tijd werd de stamlijn West-Terschelling naar Oosterend  het hele jaar door bereden, waarbij de aansluiting op de bootdiensten een belangrijk gegeven was.

Daarnaast werden 2 seizoenlijnen bereden richting het strand en de daar gelegen zomerhuisjes. De ene seizoenlijn liep van West-Terschelling via Halfweg direct naar Paal-8 (West aan Zee) over de in 1957 opnieuw aangelegde Badweg. De andere seizoenlijn verbond West-Terschelling met Midsland a/Zee via Midsland.
In het voorjaar van 1968 kwam er een verbindingsweg tussen Paal-8 en Midsland a/Zee gereed. Cupido wijzigde toen de loop van de twee seizoenlijnen door ze te koppelen. Dat gebeurde echter periode gebonden. In voor- en naseizoen werd er een ring gereden van West – Midsland - Midsland a/Zee - Paal-8 – West-Terschelling of omgekeerd, terwijl in het hoogseizoen de beide strandeindpunten rechtstreeks werden bereden, maar weer uitgezonderd de vroege en late ritten. E.e.a. was echter goed afgestemd op de praktische vraag en nog steeds geheel in licht van het motto van oprichter Aike Cupido: de dienst moet doorgaan. Vanwege landelijke richtlijnen waren er langs alle lijnen halten en halteborden aangebracht, maar de chauffeurs stopten nog steeds voor iedereen die de hand opstak c.q. een witte vlag langs de weg zette.

 

ook in 1958 dronken ze al Oranjeboombier

 Cupido bijj Hotel Paal 8 in 1963

 

 

 

Terug naar West a/Zee verhalen

Verder